Louis Glück sinh ở thành phố New York năm 1943, lớn lên ở Long Island, theo học tại Sarah Lawrence College và Columbia University. Bà được xem là một trong những nhà thơ Mỹ lớn nhất hiện nay, với một bút pháp điêu luyện, khắc khổ, nhạy cảm. Thơ nói về tình yêu gia đình, về nỗi cô đơn, các bi kịch hôn nhân, ly dị, cái chết. Bà là tác giả của mười ba tập thơ, từ First born, Sinh đầu lòng, tập thơ đầu, đến The Garden, Khu vườn, 1976, từ Ararat 1990 đến The wild iris, Diên vĩ hoang dại, 1992, tác phẩm được giải thưởng Pulitzer. Năm 2003, bà trở thành thi sĩ công huân của Hoa Kỳ. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng thơ của bà đen tối, cô đọng, nối tiếp truyền thống từ Emily Dickinson đến Elizabeth Bishop. Tập thơ A village life, Đời sống làng quê, là một sự chuyển đổi từ khuynh hướng tối thiểu đến những câu thơ dài, theo lối kể chuyện, tươi tắn hơn, được xem là một thành công nổi bật. Ngoài sáng tác, bà cũng là một nhà phê bình, như hầu hết các nhà thơ đương đại tài năng ở Hoa Kỳ. Tập tiểu luận Proofs and Theories, Bằng chứng và lý thuyết, 1994, theo tôi là một tác phẩm đặc sắc. Tập thơ mới nhất của bà, Faithful and virtuous night, Đêm trung thành và cao quý, đầu năm 2020, được độc giả nồng nhiệt đón nhận. Tháng Mười, 2020, bà nhận giải thưởng Nobel văn học, về điều mà Hàn Lâm Viện Thụy Điển gọi là “một tiếng nói thơ ca không thể nhầm lẫn về cái đẹp khắc khổ khiến cho những kinh nghiệm tồn tại cá nhân trở thành phổ cập “. 

Bài thơ October, Tháng Mười, dài như một trường ca, gồm sáu phân khúc, được viết vài năm sau ngày 11 tháng 9 năm 2001, là phản ứng và suy tư của nhà thơ về sự kiện bi thảm này của nước Mỹ và của nhân loại.

Glück đứng ở trung tâm của thời gian không phải với một xúc cảm thô ráp hay với sự bỏ rơi ngôn ngữ, mà với một câu hỏi khẩn cấp không bao giờ tàn lụi về tâm hồn.

Nguyễn Đức Tùng

Tháng Mười

1.
Mùa đông tới, chẳng phải trời sắp lạnh,
Chẳng phải Frank vừa ngã trượt trên băng,
Chân anh ấy lành chưa, chẳng phải hạt giống mùa xuân
Đã có người gieo xuống

Đêm chẳng hết rồi sao
Băng giá tan kia mà
Chảy tràn qua đường máng hẹp

Xác thân em
Được giải thoát rồi sao, chẳng phải nó đã an toàn

Chẳng phải vết thương lành sẹo, nhìn không thấy nữa
Trên những chấn thương kia

Kinh hoàng lạnh lẽo,
Chẳng phải chúng kết thúc, và khu vườn sau
Đất đã cày bừa, trồng tỉa

Em nhớ cảm giác chạm tay vào đất, đỏ và đặc quánh
Những luống đất cứng, hạt nẩy mầm
Chẳng phải dây nho đã leo quanh tường phía nam

Em không nghe được tiếng nói của anh
Trong tiếng gào của gió, gió thổi qua mặt đất trống

Em cũng không quan tâm nữa
Tiếng của nó bây giờ ra sao

Khi em đã buộc phải im lặng, thật vô nghĩa
Ngồi mà tả âm thanh ấy

Một thứ tiếng không thể nào thay đổi được
Chẳng phải đêm đã tàn, chẳng phải đất
An toàn hơn khi mùa màng gieo xuống

Chẳng phải chúng ta đã rắc
Những hạt cần thiết cho đất đó sao
Những giàn nho, chúng được thu hoạch rồi, không phải thế sao?

2.
Mùa hè này đến mùa hè khác
Đã kết thúc, sau bạo lực:
Không cần thiết cho em
Bây giờ hóa ra tốt đẹp
Khi bạo lực thay đổi em

Ngày rạng. Ngọn đồi tỏa sáng
Ngay cả cánh đồng chói chang, em biết điều em thấy; mặt trời này
Có thể là mặt trời tháng Tám, đem trả lại
Những thứ nó mang đi-

Anh có nghe giọng nói này không?
Đó là giọng của tâm trí em
Anh không thể chạm vào thân xác em được nữa
Nó thay đổi một lần rồi, nó đã cứng lại
Đừng tìm cách khêu gợi mãi

Một ngày như một ngày mùa hạ xưa.
Đứng im sững. Hàng cây phong đổ bóng dài
Tựa như hoa trên đường lát sỏi.
Vào buổi tối, ấm áp. Đêm như đêm mùa hạ

Không có gì tốt cho em cả;
Bạo lực làm em thay đổi
Thân xác em trở nên lạnh giá như cánh đồng bị xâm phạm; giờ đây
Chỉ còn tâm trí, cảnh giác và thận trọng,
Với giác quan đã thử nghiệm xong.

Một lần nữa, mặt trời mọc hừng đông như từng mọc mùa hè
Tưởng tượng, nuôi nấng sau bạo lực
Thơm ngát mùi dược thảo, khi những chiếc lá đổi màu sau khi cánh đồng
Thu hoạch xong, quay vòng.

Hãy nói đây là tương lai
Em không tin được anh.
Hãy nói em đang sống,
Em không tin được anh.

3.
Tuyết rơi. Em nhớ lại
Âm nhạc trong cửa sổ mở rộng.
Hãy đến với tôi, bạn ơi, thế giới bảo.
Không chính xác như thế
Nhưng em nhận ra vẻ đẹp trong lời nói ấy
Rạng đông. Lớp màng ẩm mong manh
Của cơ thể sống. Ánh sáng lạnh lung linh
Hình thành trong máng xối.

Em đứng đó
Trong ngưỡng cửa, có vẻ kỳ khôi.
Điều gì người khác tìm ra trong nghệ thuật
Em chỉ thấy có thật trong thiên nhiên.
Những gì người khác tìm ra
Trong tình người, em chỉ nhìn ra trong cây cỏ.
Giản đơn có vậy. Nhưng không có tiếng người ở đó.
Mùa đông qua. Trong bùn đất tan băng
Một ít màu xanh đang đâm chồi.
Hãy đến đây bạn ơi,
thế giới nói. Em đứng lên
Áo choàng len, trên cánh cổng –
Cuối cùng em có thể nói
Lâu lắm rồi; nó mang lại niềm vui. Cái đẹp
Người chữa bệnh, người thầy giáo – cái chết không làm em thương tổn
Nhiều hơn anh đã làm em thương tổn, cuộc sống dấu yêu ơi

4.
Ánh sáng đổi thay;
Nốt nhạc đô C đã chuyển màu đen
Và bài hát ban mai hát lại nhiều lần-

Đây là ánh sáng mùa thu, không phải mùa xuân.
Ánh sáng mùa thu: không ai thoát
Bài hát đổi thay; điều không thể nói
Đã nhập vào chúng
Đâu là ánh sáng mùa thu, nay không còn sáng, đã từng nói

Tôi vừa được tái sinh

Không phải bình minh xuân: em căng thẳng, đớn đau, em được sinh ra
Đây là hiện tại, ngụ ngôn về lãng phí
Nhiều thứ đổi thay. Và rồi bạn còn may mắn
Vết bỏng dịu dàng kia như cơn sốt
Hay chẳng hề giống cơn sốt,
Mà giống một trái tim thứ hai.

Những bài hát đổi thay nhưng thực ra vẫn còn đẹp lắm.
Chúng được nén lại trong không gian bé nhỏ, không gian tâm trí.
Chúng tối đi, giờ đây hoang tàn, đau khổ
Và những nốt nhạc kia trở lại. Chúng lơ lửng lạ kỳ
Đoán rằng sự im lặng sẽ tới
Tai quen với chúng. Mắt quen với biến ảo khôn cùng
Bạn sẽ không thoát đâu, điều gì bạn yêu thương cũng thế
Ngọn gió đã tới và sẽ ra đi làm tâm trí ta tan rã
Và để lại đốm sáng lạ kỳ ở đó.

Anh đã được ưu tiên biết bao, được phép bám chặt vào
Điều anh yêu mến
Sự thất vọng không phá hủy được anh.
Người nhạc trưởng, điệu buồn
Đây là ánh sáng mùa thu; chiếu rọi chúng ta
Quả là đặc ân khi bạn đã đi tới cuối đường
Tấc lòng vẫn đinh ninh những niềm tin thuở trước.

5.
Chúng ta thiếu cái đẹp cho thế gian này.
Đúng là em không thể nào khôi phục lại.
Cũng không đủ sự trung thực, ở đây em trở nên hữu dụng.

Em làm việc, mặc dù im lặng
Sự khốn cùng nhạt nhẽo của thế giới
Bao bọc chúng ta, trong ngõ hẻm
Giữa những hàng cây; chúng ta là
Bè bạn ở đây, không ai nói ra

Những suy nghĩ của mình
Phía sau hàng cây, sau những cánh cửa sắt
Của những căn nhà kín đáo ẩn mật, căn phòng đóng cửa
Đôi khi bị bỏ lại, hoang tàn như thể bổn phận người nghệ sỹ
Là tạo ra hy vọng, nhưng tạo ra từ đâu chứ, mà từ cái gì?

Chữ, chính nó đấy
Là giả dối, một thiết bị loại trừ
Cảm nhận ư- chỗ ngã tư
Ánh sáng trang hoàng của mùa màng

Ở đây em còn trẻ. Đi xe
Điện ngầm, cuốn sách nhỏ trên tay
Như để tự vệ, để chống lại
Cùng một thế giới ấy:
Bạn không đơn độc
Bài thơ nói,
Trong đường hầm tối đen như mực.

6.
Độ sáng của ngày trở thành
Độ sáng của đêm; lửa trở thành tấm gương
Bạn tôi ơi trái đất trở thành cay đắng mất rồi; tôi nghĩ
Mặt trời đánh bại thế giới
Cay đắng hay mệt mỏi, thật khó mà học hỏi.

Ở giữa trái đất và mặt trời
Một điều gì đã kết thúc.
Bây giờ trái đất muốn đi một mình; tôi nghĩ chúng ta nên dừng lại
Không nên tìm cách trở về với nó để tìm lời an ủi.

Trên những cánh đồng,
Trên những mái nhà làng quê
Ánh sáng từng làm nên sự sống
Đã trở thành những ngôi sao lạnh lẽo.

Hãy nằm im và nhìn:
Chúng không trao tặng điều gì, không hỏi han chi

Từ bên trong trái đất
Nỗi căm giận đắng cay
Lạnh lẽo và cằn cỗi

Vầng trăng, bạn tôi, đang tỏa sáng:
Cô nàng xinh đẹp quá đêm nay, ai biết khi nào không xinh đẹp nữa?

Louis Glück

Nguyễn Đức Tùng dịch

(bản tiếng Anh: https://poets.org/poem/october-section-i)

Nguồn: https://www.diendantheky.net/2020/12/louise-gluck-thang-muoi-nguoi-dich.html

 

Bài Cùng Tác Giả:

0 Bình luận

Bình Luận

Enter Captcha Here : *

Reload Image

Scroll Up